ห้องสมุดมีชีวิต : การออกแบบอาคารสถานที่ของห้องสมุดยุคใหม่.....

เมื่อ 3 ปี ก่อนแนวติดห้องสมุดมีชีวิต (Living Library) มาแรง หลายๆ ห้องสมุดได้จัดหางบประมาณมาใช้ในการปรับปรุงอาคาร สถานที่ ของห้องสมุดให้ดูน่าใช้ ดึงดูดให้ผู้ที่ผ่านไปมาแวะมาเป็นผู้ใช้บริการและกลับมาใช้ซ้ำ วันนี้อาจารย์ สมบัติ วงศ์อัสวนฤมล รองคณบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้พูดถึงการออกแบบห้องสมุดสมัยใหม่ ในการประชุมวิชาการประจำปี 2551 ที่สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จัดขึ้นเมื่อวันที่ 3-5 กันยายน ณ โรงแรมเอเชีย ว่า ห้องสมุดควรมีการออกแบบโดยแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 ลักษณะ เพื่อช่วยกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ในห้องสมุดมากยิ่งขึ้น ซึ่งได้แก่
1. พื้นที่พักผ่อนเป็นพื้นที่บริการอ่านวารสาร นิตยสาร และหนังสือพิมพ์ มีบรรยากาศสบายๆ เป็นกันเอง ให้ความรู้สึกอบอุ่นเหมือนอยู่บ้าน อาจจัดให้มีมุมกาแฟไว้บริการ

2. พื้นที่สำหรับอ่านและศึกษาค้นคว้า แบ่งเป็นพื้นที่ที่มีบรรยากาศเงียบสงบ และอาจมีพื้นที่สำหรับใช้เสียง ในการศึกษาเป็นกลุ่ม มีโต๊ะเก้าอี้หลายรูปแบบ นั่งได้สบาย และมีห้องสำหรับการศึกษาเดียวและกลุ่ม
3. พื้นที่สำหรับการเรียนรู้ด้วยตนเอง เช่น พื้นที่จัดแสดงนิทรรศการ ห้องฉาย VDC ร้านอาหาร ร้านขายของที่ระลึก มุมพบปะ ซึ่งอาจใช้เสียงได้ในระดับหนึ่ง

แนวทางการออกแบบตกแต่งภายใน
อาจารย์สมบัติ แนะนำว่า เมื่อจัดพื้นที่แล้ว การออกแบบตกแต่งภายในก็เป็นเรื่องที่สำคัญ ซึ่งควรคำนึงถึงปัจจัยดังต่อไปนี้ด้วย
1. การใช้พื้นที่ที่จัดแบ่งให้เกิดประโยชน์สูงสุด
2. การใช้สอยพื้นที่ต้องสัมพันธ์กันในการใช้งาน และมีความสะดวกสบายในการสัญจร
3. การจัดวางวัสดุ อุปกรณ์ ครุภัณฑ์ต้องสอดคล้องกับสภาพการใช้งานและลักษณะการให้บริการ มีความคล่องตัวในการทำงานและเกิดประสิทธิภาพ
4. พื้นที่ใช้สอยสามารถขยับยาย และปรับเปลี่ยนขนาดได้ตามความเหมาะสม
5. มีสิ่งอำนวยความสะดวกและเทคโนโลยีที่ทันสมัยในแต่ละพื้นที่ โดยให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่ออกแบบพื้นที่ไว้
6. สร้างบรรยากาศที่เหมาะสม เพื่อให้เกิดความประทับใจและทัศนคติที่ดี เช่น แสง สี เสียง สิ่งของตกแต่ง
7. มีความสอดคล้องกับแนวคิดทางสถาปัตยกรรม หรือวัตถุประสงค์ของห้องสมุด

ความคิดของอาจารย์สมบัติมีหลายประเด็นที่สอดคล้องกับแนวคิดของอ.น้ำทิพย์ วิภาวิน ซึ่งเขียนเกี่ยวกับห้อสมุดมีชีวิต
สำหรับสำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มีแนวคิดในการจัดห้องสมุดให้เป็นห้องสมุดมีชีวิต ซึ่งในปี 2551 นี้ บรรยากาศของห้องสมุดเปลี่ยนแปลงไปเยอะมาก บรรยากาศผ่อนคลาย มีสีสัน และใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์ได้มากขึ้น
..... อ่านต่อได้ที่: https://www.gotoknow.org/posts/209706